info@pdi-co.ir
ایرلاک (Airlock)
در کارخانه های داروسازی، ایرلاک یکی از مهمترین المانها برای کنترل آلودگی و آلودگی متقابل از طریق برقراری رژیم اختلاف فشار مناسب می باشد. کاربردهای ایرلاک به طورخلاصه شامل موارد زیر می شود:
- جداسازی فضاهای مختلف با کلاس تمیزی متفاوت برای کنترل آلودگی
- جداسازی فضاهای دارای کلاس تمیزی یکسان برای کنترل آلودگی متقابل
- بعنوان فضای تعویض لباس (Personnel Airlock-PAL)
- بعنوان ورودی مواد به اتاقهای فرآیندی (Material Airlock-MAL)
ایرلاک ها بر حسب نحوه قرارگیری آنها و رژیم اختلاف فشار به صورت زیر دسته بندی می شوند:
- ایرلاک آبشاری (Cascade Airlock)
- ایرلاک پر فشار (Bubble Airlock)
- ایرلاک کم فشار (Sink Airlock)
- ایرلاک دو گانه (Dual Airlocl)
ایرلاک های آبشاری:
در ایرلاک های آبشاری، فشار یک طرف ایرلاک از فشار ایرلاک بالاتر و فشار طرف دیگر پایین تر است. در بیشتر موارد، فشار داخلی ایرلاک پارامتر بحرانی نبوده و اختلاف فشار بین دو طرف ایرلاک حائز اهمیت می باشد. این نوع از ایرلاک اغلب برای جداسازی فضاهای کلاس بندی شده از فضاهای فاقد کلاس تمیزی و یا جداسازی فضاهای دارای کلاس تمیزی متفاوت مورد استفاده می گیرد. در ایرلاک های آبشاری جهت جریان هوا از سمت دارای کلاس تمیزی بالاتر به سمت دارای کلاس تمیزی پایین تر است و بدین ترتیب از ورود آلودگی به فضاهای دارای کلاس تمیزی بالاتر جلوگیری می شود. جریان هوا از شکاف های در یا درزهای دیوارها ویا از بازشوهایی که بدین منظور ایجاد می شود، عبور می کند. این نوع ایرلاک گزینه ای مناسب برای مواردی است که موضوع محصور سازی (Containment) مطرح نمی باشد. طرح واره زیر مثالی از یک ایرلاک آبشاری است.
ایرلاک های پرفشار
در ایرلاک های پرفشار، فشار داخل ایرلاک از دو طرف آن بالاتر است. این نوع از ایرلاک عمدتاً در مواردی استفاده می شود که هدف کنترل آلودگی متقابل و یا محصور سازی زون های پرخطر باشد. در ایرلاک های پرفشار هوای فیلتر شده به داخل ایرلاک تزریق شده و از شکاف های در یا درزهای دیوارها ویا از بازشوهایی که بدین منظور ایجاد می شود، به دو طرف ایرلاک تخلیه می شود. وجود دریچه برگشت هوا در این ایرلاک ها کمک شایانی به بالانسینگ و برقراری رژیم اختلاف فشار خواهد کرد.
ایرلاک های کم فشار
در ایرلاک های کم فشار، فشار داخل ایرلاک از دو طرف آن پایین تر است. این نوع از ایرلاک عمدتاً در مواردی استفاده می شود که هدف کنترل آلودگی متقابل و یا محصور سازی زون های پرخطر باشد. در ایرلاک های کم فشار هوای دو طرف ایرلاک از شکاف های در یا درزهای دیوارها ویا از بازشوهایی که بدین منظور ایجاد می شود، به داخل ایرلاک کشیده شده و از طریق دریچه برگشت خارج می شود. وجود دریچه رفت هوا در این ایرلاک ها کمک شایانی به بالانسینگ و برقراری رژیم اختلاف فشار خواهد کرد.
ایرلاک های دوگانه
این نوع از ایرلاک در واقع ترکیبی از دو ایرلاک پرفشار و کم فشار است که به صورت متوالی قرار می گیرند. این نوع از ایرلاک برای جداسازی زون های پرخطر دارای ریسک بسیار بالا از سایر بخش ها استفاده می شود. اپراتور جهت ورود به زون پرخطر ابتدا وارد ایرلاک پرفشار می شود که کاملاً عاری از وجود ذرات پرخطر می باشد و پس از پوشیدن لباس مناسب وارد ایرلاک کم فشار می شود که وظیفه آن جداسازی زون پرخطر از ایرلاک پر فشار است و یدین ترتیب هم پرنسل و هم محصول و هم محیط اطراف به درستی محافظت می شوند.
انتخاب نوع ایرلاک دارای یک دستورالعمل مشخص که در تمام موارد قابل استناد باشد نبوده و این انتخاب با توجه به فرآیند تولید و محصول تولیدی و برمبنای ارزیابی ریسک می بایست انجام شود. میزان مناسب برای اختلاف فشار بین فضای داخل ایرلاک و هر یک از دو طرف ایرلاک 12.5 پاسکال است. چنانچه اختلاف فشار 12.5 پاسکال به دلیل مشکلات اجرایی قابل حصول نباشد، اختلاف فشار حداقل 5 پاسکال ممکن است مورد قبول قرار گیرد.
کلاس تمیزی ایرلاک می بایست هم کلاس با طرفی باشد که دارای کلاس تمیزی بالاتر است.
در اغلب موارد درهای دو طرف ایرلاک می بایست به صورت اینترلاک قفل شوند تا اطمینان حاصل شود که هر دو در به طور همزمان باز نمی شوند. این امر تبادل مستقیم هوا از راهرو بیرونی به اتاق تولید را به حداقل می رساند.
برای جزئیات بیشتر می توانید این مقاله را از ISPE مطالعه نمایید.