انتخاب روش اجرای پروژه
انتخاب روش انجام پروژه يكي از تصميم گيريهاي استراتژيك پروژه است كه در پايان مرحله مطالعات توجيهي و هم زمان يا پس از تصميم گيري در مورد روش تامين مالي پروژه صورت مي گيرد. پس از انتخاب روش اجرای پروژه، کلیه فرايندهاي طراحي و ساخت شامل تمامي روش های اجرایی، فعاليت ها، توالي عمليات، روابط قراردادي و تعهدات مشخص می گردد كه همگي آنها در جهت تكميل موفقيت آميز طراحي و ساخت پروژه بكار مي روند. روشهای متداول اجرای پروژه
• روش طراحی، مناقصه، ساختDesign, Bid, Built (DBB)
• روش مهندسی، تدارک، ساخت Engineering, Procurement, Construction (EPC)
• روش پیمان مدیریتManagement Contract (MC)
• روش مهندسی، تدارک و مدیریت ساخت Engineering, Procurement and Construction Management (EPCM) شرکت طرح و ایجاد پایدار با تکیه بر تجارب کسب شده در اجرای پروژه های مختلف به ویژه پروژه های بازسازی حین تولید که از پیچیدگی ها و دشواری های خاصی برخوردار است، توانایی اجرا و نظارت بر پروژه های احداث فضاهای تمیز را به هر یک از اشکال فوق دارد.
روش طراحی، مناقصه، اجرا (DBB)
روش طراحی، مناقصه، اجرا روش سنتي و عمومي ترين روش اجراي پروژه هاي ساخت است. در اين روش كارفرما با قراردادهاي جداگانه، مشاور(طراح پروژه) و پيمانكار (سازنده پروژه) را به خدمت مي گيرد. کارفرما با استفاده از خدمات مشاور، طراحي پروژه را تكميل كرده و سپس با برگزاري مناقصه پيمانكار را انتخاب مي كند. در دوره ساخت مشاور از جانب كارفرما وظيفه نظارت بر ساخت و هدايت پيمانكار را بر عهده دارد.
مزایا و معایب روش طراحی، مناقصه، اجرا عبارتند از:
مزایا
- روش متداول و تجربه شده در پروژه های ایران
- وجود نظارت و کنترل کافی بر کار پیمانکاران توسط دستگاه نظارت
- قیمت پیشنهادی پیمانکار معمولاً قابل اطمینان و رقابتی است.
- حاشيه ايمني بيشتر براي حفظ كيفيت كارها با توجه به حضور مشاور
معایب
- ضرورت آماده بودن کلیه نقشه های اجرایی جهت تهیه اسناد مناقصه و طولانی شدن زمان برگزاری مناقصه
- پایین بودن سرعت اجرا به دلیلی عدم همپوشانی فاز طراحی و اجرا و همچنین فازهای مختلف اجرایی
- طولانی بودن فرآیند تصمیم گیری در حین اجرای پروژه به دلیل تعدد مراکز تصمیم گیری
- جدا بودن سازمان هاي طراح و سازنده عمدتاً باعث اصلاح و بازنگري طراحي ميشود كه صرف هزينه و زمان را در پي دارد و هر گونه اختلاف نظر مشاور و پیمانکار باعث تطویل اجرای پروژه می گردد.
- پرداخت حق الزحمه نظارت مقیم مشاور با ضرایب مربوطه و نظارت عالیه مشاور
روش مهندسی، تدارک، ساخت (EPC)
روش EPC یک مدل قرارداد رایج در صنعت دارو برای اجرای پروژه است. اصطلاحات Turnkey، Lump Sum و Design-Built نیز برای این نوع مدل قرارداد استفاده می شود.
پيمانكار EPC به شركت يا مؤسسه اي اطلاق ميشود كه مسئوليت انجام خدمات طراحي تفصيلي، تهيه و تأمين كالا و تجهيزات، عمليات اجرايي، نصب و راهاندازي و مديريت انجام اين فعاليت ها را در يك پروژه بر عهده دارد. در اين روش كارفرما با يا بدون كمك مشاور، محدوده كار، استانداردهاي مورد نظر و طرح كلي را تحت عنوان «خواسته هاي كارفرما» همراه با ديگر مدارك مناقصه تهيه و سپس با برگزاري مناقصه ادامه طراحي و ساخت را بر عهده پيمانكار كلي EPC قرار مي دهد. با توجه به اينكه كليه مسئوليتها در اين روش به عهده پيمانكار خواهد بود به اين شيوه روش دو عاملي نيز گفته مي شود. گاهی اوقات بخشی از طراحی (به ویژه طراحی مفهومی) از محدوده پیمانکار خارج می شود. بنابراین در این موارد بخشی از مسئولیت خارج از حیطه پیمانکار خواهد بود.
مزایا و معایب روش طراحی، تدارک، ساخت عبارتند از:
مزایا
- كارفرما تنها با يك واحد مسئول سروكار دارد.
- مشخص بودن هزينه های نهایی پروژه (در حد قابل قبول)
- روشن بودن مسئول كيفيت كار
- رفع بسياري از مشكلات و مسائل پروژه توسط پيمانكار و عدم درگير شدن كارفرما با مشكلات
- از نظر طراحي صرفه جويي در زمان اجراي پروژه انجام مي گيرد. ( همپوشاني طراحي و اجرا )
معایب
- كمرنگ شدن نقش كارفرما در زمان طراحي تفصيلي
- تقريبي بودن نسبي برآوردهاي هزينه ساخت در زمان برگزاري مناقصه و معولاً افزایش هزینه تمام شده پروژه با توجه به ضرایب افزایشی که پیمانکار هنگام ارائه پیشنهاد برای پوشش ریسک پروژه در نظر می گیرد.
- كاهش كنترل كارفرما روی پروژه از نظر کیفیت مواد و مصالح و سرعت اجرای پروژه
- نیمه تمام ماندن پروژه در صورت عدم تحمل ریسک پروژه توسط پیمانکار
در این خصوص، شرکت طرح و ایجاد پایدار ضمن برخوداری از تجربه و دانش کافی آمادگی دارد خدمات زیر را در این حوزه ارائه نماید:
- بررسی اطلاعات دریافتی از کارفرما و همکاری با ایشان در خصوص تخمین اولیه تیراژ محصولات، گروه بندی آنها، تخمین بچ سایز ها و خطوط تولید مورد نیاز
- ارائه تخمین اولیه از زیربنای کل مورد نیاز شامل فضاهای تولیدی، انبار، آزمایشگاهی، تاسیساتی، اداری و خدماتی بر اساس نتایج بند 1
- لکه گذاری اولیه ساختمان یا ساختمانهای مورد نیاز در زمین پروژه بر مبنای نتایج حاصل از بند 2
- تخمین اولیه تعداد و ظرفیت ماشین آلات مورد نیاز بر اساس نتایج بند1
- تخمین اولیه هزینه های پروژه به تفکیک ساختمان و ماشین آلات
- دریافت نظرات کارفرما در خصوص تخمین ارائه شده و بازنگری در فرضیات بندهای 1 الی 5 و تخمین مجدد هزینه های اولیه مطابق نظر کارفرما
- ارائه مشاوره به کارفرما در خصوص انتخاب روش اجرا
- تهیه زمانبندی اولیه پروژه بر مبنای طرح مصوب
- تهیه جدول اولیه نقدینگی پروژه (Cash Flow) بر مبنای طرح مصوب
این شرکت خدمات فوق را در قالب قراردادهای مشاوره و مدیریت طرح به شرح زیر ارائه نموده است:
- ارائه خدمات مدیریت طرح برای احداث کارخانه داروسازی نانو دارو پژوهان پردیس
- ارائه خدمات مدیریت طرح برای احداث کارخانه داروسازی دارو درمان پارس
روش مهندسی، تدارک و مدیریت ساخت Engineering, Procurement and Construction Management (EPCM)
مهندسی، تدارک و مدیریت ساخت (EPCM) شکلی خاص و کمتر استفاده شده از اجرای پروژه در صنعت داروسازی است. در اجرا به روش EPCM، کارفرما پیمانکاری را انتخاب می کند که خدمات مدیریت کل پروژه را از طرف وی ارائه می دهد. این نوع قرارداد با قرارداد EPC متفاوت است، زیرا پیمانکار مستقیماً در فرآیند احداث پروژه دخالت ندارد، اما مسئول اجرای قراردادهای ساخت و ساز است. در عوض در این روش مسئولیت طراحی و تأمین کلیه ماشین آلات پروژه و فرآینده های معتبرسازی و احراز کیفیت با پیمانکار است. پیمانکار EPCM با هماهنگی و تأیید کارفرما تأمین کنندگان ماشین آلات فرآیندی پروژه را شناسایی کرده و پس از انتخاب تأمین کننده هر یک از ماشین آلات، کلیه مراحل انعقاد قرارداد، نظارت بر فرآیند ساخت، انجام FAT و SAT وهمچنین نظارت بر معتبرسازی و احراز کیفیت کلیه ماشین آلات را بر عهده خواهد داشت.
شکل و ساختار یک قرارداد EPCM بسته به عوامل مختلفی مانند موارد زیر متفاوت خواهد بود:
- صنعت و پروژه خاص
- پیچیدگی پروژه و میزان تخصص کارفرما و پیمانکار
- نظر کارفرما در مورد سطح مشارکت پیمانکار
- توانمندی های داخلی سازمان کارفرما
- سابقه و سطح اعتماد بین کارفرما و پیمانکار
- میزان سطح یکپارچگی مورد نظر کارفرما در پروژه
- سطح ریسک مورد پذیرش توسط پیمانکار
در ساده ترین شکل، قرارداد EPCM یک قرارداد مشاوره ای برای ارائه خدمات حرفه ای یا فنی است. در یک سر طیف، قرارداد EPCM را میتوان به عنوان یک قرارداد از نوع مشاوره خالص در نظر گرفت و در سوی دیگر، یک قرارداد EPCM یکپارچه میتواند بیشتر شبیه یک قرارداد به سبک EPC با ماشین آلات و معتبرسازی باشد.
عامل كليدي در اين روش ميزان ريسكي است كه مدير ساخت بر عهده مي گيرد . اين موضوع مبناي بوجود آمدن دو گزينه در اين روش مي گردد .
1- مديريت ساخت با قبول ريسك
2- مديريت ساخت به نمايندگي كارفرما
در گزينه اول، مديريت ساخت به عنوان پيمانكار عمومي عمل كرده و در ريسك كارفرما شركت مي كند . در اين گزينه مديريت ساخت پيمان هاي با پيمانكاران را خود منعقد مي سازد.
در گزينه دوم، مديريت ساخت نماينده كارفرما در دوره طراحي و ساخت مي باشد و وظيفه اداره كردن و مديريت كار ساير نهادها را در قبال دستمزد معيني بر عهده دارد . در اين گزينه كارفرما خود پيمان هاي پيمانكاران را منعقد مي سازد بنابراين ريسكي به مدير ساخت وارد نمي شود .
روش پیمان مدیریت (MC)
در روش اجرای پروژه به شکل پیمان مدیریت، کارفرما کلیه خدمات مهندسی لازم برای اجرای پروژه را در قالب پیمان مدیریت به پیمانکار واجد شرایط واگذار می کند. خدمات مربوط به طراحی می تواند توسط مشاور مستقل یا توسط پیمانکار مدیریت در قالب قرارداد جداگانه انجام شود. اعتماد متقابل بین کارفرما و پیمانکار مدیریت رکن اصلی در این روش اجرای پروژه است و پیمانکار مدیریت می بایست نقش امین کارفرما را به عهده گیرید. برخورداری پیمانکار مدیریت از توانایی فنی و اجرایی کافی در کلیه دیسیپلین های مختلف مهندسی و همچنین داشتن سوابق فنی و اجرایی در پروژه های مشابه از شروط اصلی موفقیت اجرا در این روش است.
ساختار سازمانی پروژه در روش اجرا به صورت پیمان مدیریت به شرح زیر است:
مزایا و معایب روش پیمان مدیریت عبارتند از:
مزایا
- جایگزینی مناسب برای اجرا به روش EPC در موارد باپایداری بازار و نرخ اجناس و عدم امکان انعقاد قرارداد EPC با نرخ معین و ثابت
- داشتن متولی مشخص از ابتدای پروژه و مدیریت تمام پیمانکاران توسط مدیر پیمان
- کاهش هزینه احداث پروژه به میزان حداقل 15%
- پیش پرداخت بسیار کم در مقایسه با قرارداد های EPC و DBB
- ایجاد بانک اطلاعاتی و ثبت اطلاعات هزینه های پروژه با تمام جزئیات توسط مدیر پیمان با توجه به وابستگی وی به اطلاعات هزینه ها
- کنترل بیشتر کارفرما روی زمان و کیفیت پروژه و سهولت در تغییر پارامترهای پروژه
- امکان همپوشانی های متعدد در برنامه زمانبندی
- ساده بودن فرآیند خاتمه یا فسخ قرارداد در روش پیمان مدیریت نسبت به EPC
- تهیه نقشه های As-Built کل پروژه توسط مدیر پیمان
- عدم لزوم آماده بودن کلیه نقشه های اجرایی اجزاء پروژه هنگام شروع اجرای پروژه
- امکان کنترل سرعت اجرای پروژه با توجه به تأمین افزایشی یا کاهشی منابع مالی مورد نیاز پروژه
- برخورداری از کنترل مضاعف برنامه زمان بندی مشاوران طرح و پیمانکاران جزء پروژه توسط پیمانکار مدیریت و کارفرما
- برخورداری پروژه از تأمین مصالح و لوازم بهینه از نظر کیفیت و کمیت با توجه به انجام خرید مستقیم کالا توسط کارفرما.
- کاهش هزینه بیمه قرارداد با توجه به خرید مستقیم مصالح و لوازم مورد نیاز توسط کارفرما و تعلق نگرفتن هزینه بیمه به آن در مقایسه با قراردادهای EPC و DBB
نمونه بانک اطلاعاتی پروژه
معایب
- ایجاد تنش بین پیمانکار مدیریت و کارفرما در صورت عدم وجود اعتماد متقابل
- تحمیل هزینه های اضافی به پروژه در صورت عدم رعایت امانت از طرف پیمانکار مدیریت
- درگیر شدن سازمان کارفرما به ویژه بخش بازرگانی جهت تأمین اقلام پروژه
- ناتوانی پیمانکار مدیریت در پرداخت حقوق عوامل خود و هزینه های بالاسری در صورت تطویل پروژه
اهم وظایف پیمانکار مدیریت به شرح زیر است:
ارائه خدمات مهندسی حین اجرا شامل:
- تهیه برآوردهای خرید مصالح و لوازم و اقلام مورد نیاز و ارائه درخواستهای تأمین آنها با ذکر کلیه مشخصات فنی مربوطه و مطابق با برنامه زمانبندی مصوب پروژه.
- بازرسی و تأیید مصالح و لوازم تأمین شده از نظر کیفیت و کمیت.
- کنترل نقشه های اجرایی برای انطباق با شرایط اجرا.
- کنترل نقشه های کارگاهی و اجرایی تهیه شده توسط پیمانکاران جزء تا مرحله تایید آنها برای اجرا.
- تهیه نقشه های چون ساخت (As Built) پس از اتمام اجرای پروژه.
انجام خدمات مدیریت اجرا مشتمل بر:
- معرفی پیمانکاران جزء برای انتخاب توسط دستگاه نظارت کارفرما و بررسی سوابق آنان و همکاری با کارفرما در خصوص گزینش پیمانکاران و برگزاری مناقصات احتمالی.
- تهیه قرارداد برای ارجاع کار به پیمانکاران جزء در قالب قابل قبول برای دستگاه نظارت کارفرما.
- مدیریت کارکنان روزمزد و پیمانکاران مشغول به کار در پروژه.
- نظارت بر حسن اجرای کار توسط کارگران روزمزد و پیمانکاران جزء مطابق با نقشه های مهندسی تفصیلی مصوب
- رسیدگی به صورت وضعیت های پیمانکاران و فهرست حقوق و دستمزد کارگران روزمزد.
- نظارت بر انبارش صحیح مصالح و لوازم پروژه و حسن اجرای انبارداری.
- نظارت بر استفاده بهینه از کلیه اقلام و مصالح کارفرما و جلوگیری از بروز ضایعات خارج از عرف
- تهیه لیست نواقص و کارهای باقیمانده پیمانکاران پس از درخواست آنان برای انجام تشریفات تحویل موقت.
- مدیریت بر انجام تست های لازم جهت احراز کیفیت اتاقهای تمیز.
انجام خدمات مدیریت کنترل پروژه مشتمل بر:
- تهیه و ارائه برنامه زمانبندی اجرایی و برنامه مالی پروژه و به روز رسانی برنامه تصویبی در مقاطع لازم.
- کنترل پیشرفت عملیات اجرایی پروژه مطابق با برنامه زمانبندی و ارایه گزارشهای لازم از عدم تطابق پیشرفت عملیات با برنامه مصوب و ارائه راهکارهای مناسب برای جبران تأخیر.
نقاط قوت شرکت طرح و ایجاد پایدار در اجرا به روش پیمان مدیریت
- دارای بیشترین تجربه و رفرنس اجرای پروژه به صورت پیمان مدیریت در صنعت دارو
- اجرای های موفق و نمونه در صنعت دارو
- اجرای پروژه به صورت خاص و علاقه فراوان و باور جدی به اجرا در بالاترین سطح کیفی ممکن با رعایت امانت و صداقت و اخلاق حرفه ای (اجرا به صورت سفارشی)
- به کار گماردن تیم کاملا حرفه ای برای مدیریت و نظارت بر اجرای پروژه به ویژه سرپرست و مدیر کارگاه
- آشنایی با گروه های متعدد پیمانکاری در پروژه های صنعت دارو
- محاسبه درصد پیمان مدیریت به صورت دقیق و واقعی بر مبنای تجربیات و اطلاعات پروژه های انجام شده قبلی
- تهیه پیش نویس قرارداد به صورت کاملا حرفه ای
- رعایت صرفه و صلاح کارفرما در تمام مراحل پروژه
- ارتباط بسیار نزدیک با سازمان کارفرما
- دانش فنی بالاتر نسبت به سایر شرکت ها
نمونه جدول نیروی انسانی مورد نیاز برای محاسبه ضریب پیمان مدیریت

نمونه پروژه های اجرای شده این شرکت به روش پیمان مدیریت
- پروژه سفالوسپورین خوراکی و تزریقی (جابر ابن حیان)
- متراژ: 2400 متر مربع
- پروژه سافت ژل (جابر ابن حیان)
- متراژ: 1600 متر مربع

- پروژه بازسازی ایران دارو (جامدات، مایعات و نیمه جامدات)
- متراژ: 1200 متر مربع
- پروژه نان بدون گلوتن (گروه کاله)
- متراژ: 400 متر مربع







